राहुल गुप्ता
नेपालको आर्थिक विकासको दिशा र गति पुनः राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा पुगेको छ। राजनीतिक स्थायित्वतर्फको क्रमिक यात्रा, पूर्वाधार विस्तार र निजी क्षेत्रको बढ्दो सक्रियताबीच मुलुक आर्थिक रूपान्तरणतर्फ अघि बढ्ने संकेत देखिएका छन्। यही सन्दर्भमा उद्यमी डा. सुबोध कुमार गुप्ताले अब नेपालमा “आर्थिक क्रान्ति” सम्भव भएको दाबी गर्दै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (एफएनसीसीआई) को आगामी निर्वाचनमा कार्यकारिणी सदस्य पदका लागि उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्।
एफएनसीसीआईको वस्तुगत सदस्य पदका उम्मेदवारसमेत रहेका गुप्ताका अनुसार नेपाल अब सम्भावनाको चर्चा गर्ने चरणबाट व्यवहारिक कार्यान्वयनतर्फ प्रवेश गरिसकेको छ। लामो समयदेखि राजनीतिक संक्रमण, नीतिगत अस्थिरता, लगानीमैत्री वातावरणको अभाव र उत्पादनमूलक क्षेत्रको कमजोरीले अर्थतन्त्र प्रभावित भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा सुधारका संकेतहरू देखिन थालेका छन्।
उनले सडक, ऊर्जा र शहरी पूर्वाधारमा भएको प्रगति, सूचना प्रविधिप्रति युवाको आकर्षण, पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थान, जलविद्युत निर्यातको सम्भावना र बैंकिङ पहुँच विस्तारलाई नयाँ अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। “अब चुनौतीलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्ने समय आएको छ,” गुप्ताले भनेका छन्।
आर्थिक रूपान्तरणका लागि निजी क्षेत्रले नेतृत्व लिनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले उत्पादनमूलक उद्योगमा लगानी वृद्धि, आयातमा निर्भरता घटाउने, निर्यात प्रवर्द्धन गर्ने र साना तथा मझौला उद्योगलाई सशक्त बनाउने आवश्यकता औँल्याएका छन्। साथै, सरकार र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य (PPP मोडल) लाई दीर्घकालीन विकासको आधार मान्दै नीति निर्माण सरकारको जिम्मेवारी भए पनि कार्यान्वयनमा निजी क्षेत्रको भूमिका निर्णायक हुने बताएका छन्।
गुप्ताले आफ्नो उम्मेदवारीलाई “आर्थिक परिवर्तनको अभियान” का रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। उनका प्रमुख एजेन्डामा उद्योगमैत्री नीति कार्यान्वयन, निर्यातमुखी अर्थतन्त्रको विकास, युवा उद्यमशीलता प्रवर्द्धन, डिजिटल अर्थतन्त्रमा लगानी र संस्थाबीच समन्वय रहेका छन्। एफएनसीसीआईलाई व्यवसायीहरूको मात्र संस्था नभई आर्थिक नीति निर्माणमा प्रभाव पार्ने सशक्त प्लेटफर्म बनाउनुपर्ने उनको धारणा छ।
व्यावसायिक क्षेत्रमा लामो अनुभव भएका गुप्ता मोहित ग्रुप का अध्यक्ष हुन्। मोहित एग्रो इन्डस्ट्रिज, मोहित पल्सेस, मोहित फूड प्रोडक्ट्स र मोहित ग्रीन फिल्ड्समार्फत उनले औद्योगिक विस्तार गर्दै हजारौँलाई रोजगारी उपलब्ध गराएका छन्। खाद्यान्न उत्पादनमा आत्मनिर्भरता अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्यसहित उनले उद्योग क्षेत्रमा निरन्तर योगदान दिँदै आएका छन्।
सामाजिक क्षेत्रमा पनि उनको भूमिका उल्लेखनीय छ। उनले पोखरिया अस्पताल मा ३५ बेडको आइसियु कक्ष तथा नारायणी अस्पताल मा ३५ बेडको पिआइसियु कक्ष निर्माणमा सहयोग पुर्याएका छन्। साथै, कोभिड–१९ महामारीका बेला स्वास्थ्य सामग्री उपलब्ध गराउनुका साथै वीरगञ्ज उद्योग वाणिज्य सङ्घ को सभा हल निर्माणमा पनि योगदान दिएका छन्। यसै कार्यका लागि उनी ‘प्रवल जनसेवा श्री पदक’ सहित विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मानबाट सम्मानित भइसकेका छन्।
शिक्षा क्षेत्रमा पनि सक्रिय गुप्ता ठाकुरराम क्याम्पस को व्यवस्थापन समितिमा आबद्ध छन्। उनी नेपाल चामल, दाल तथा तेल उद्योग सङ्घ का निवर्तमान अध्यक्ष, वीरगञ्ज उद्योग वाणिज्य सङ्घका पूर्व अध्यक्ष तथा मधेस विश्वविद्यालय का सिनेट सदस्यसमेत रहिसकेका छन्। हाल उनी महासङ्घको कार्यकारिणी सदस्य र व्यापार समितिको सभापतिका रूपमा कार्यरत छन्।
व्यवसायी समुदायले गुप्ताको “आर्थिक क्रान्ति” अवधारणालाई सकारात्मक रूपमा लिएको छ। यद्यपि, आर्थिक विश्लेषकहरूले यसको सफल कार्यान्वयनका लागि नीतिगत स्थिरता, पारदर्शी प्रशासन, लगानीमैत्री वातावरण र दीर्घकालीन योजना अपरिहार्य हुने बताएका छन्।
नेपाल अहिले पुरानै ढाँचामा अघि बढ्ने कि नयाँ सोचसहित आर्थिक रूपान्तरण गर्ने भन्ने निर्णायक मोडमा पुगेको छ। प्राकृतिक स्रोत, दक्ष जनशक्ति र अन्तर्राष्ट्रिय बजार पहुँचको प्रभावकारी उपयोग गर्न सके मुलुकले उल्लेखनीय आर्थिक प्रगति गर्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
समग्रमा, गुप्ताले अघि सारेको “आर्थिक क्रान्ति” को अवधारणा व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन सकेमा निजी क्षेत्र, सरकार र नागरिक समाजबीच सहकार्यमार्फत दिगो आर्थिक विकास सम्भव हुने अपेक्षा गरिएको छ।
