रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
जीवनको वास्तविक सुन्दरता धन, पद, प्रतिष्ठा र बाहिरी देखावटीपनमा होइन, बरु हाम्रो सोच, व्यवहार र अरूप्रतिको भावनामा लुकेको हुन्छ। वास्तविक अर्थमा पूर्ण मानिस त्यही हो, जसले आफ्नो नकारात्मक सोचलाई सकारात्मक दृष्टिकोणमा बदल्न सिकेको हुन्छ। कठिन परिस्थितिमा पनि आशाको दामन नछोड्ने, अरूको खुसीमा रमाउने र आफ्नो व्यवहारबाट समाजमा प्रेम, विश्वास तथा सद्भाव बढाउने व्यक्तिले नै जीवनको वास्तविक अर्थ बुझ्न सक्छ।
जीवनको एउटा सरल नियम छ—हामीले अरूलाई जे दिन्छौँ, त्यसको प्रभाव कुनै न कुनै रूपमा हाम्रो जीवनमा पनि पर्छ। प्रेम बाँड्दा सम्बन्धमा मिठास बढ्छ, सम्मान दिँदा सम्मान प्राप्त हुन्छ र घृणा फैलाउँदा दूरी बढ्छ। त्यसैले बोल्नुअघि आफ्ना शब्द र व्यवहार गर्नुअघि आफ्ना विचारबारे सोच्नु आवश्यक छ। हाम्रा शब्दले कसैको अनुहारमा मुस्कान ल्याउन सक्छन् भने कसैको मनमा गहिरो चोट पनि पुर्याउन सक्छन्।
आमाबुबाको आशीर्वाद जीवनको सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति हो। उहाँहरूको उमेर बढ्दै गए पनि उहाँहरूको माया र आशीर्वाद कहिल्यै पुरानो हुँदैन। धनसम्पत्ति मेहनतबाट कमाउन सकिन्छ, तर असल संस्कारको जग परिवारमै बस्छ। यिनै संस्कारले हामीलाई ठूलालाई सम्मान गर्न, सानालाई माया गर्न र प्रत्येक व्यक्तिसँग मानवीय व्यवहार गर्न सिकाउँछन्।
मानिसको पहिचान उसको जात, धर्म, पहिरन वा पदबाट होइन, बरु उसको चरित्र र कर्मबाट हुनुपर्छ। कुनै जात सानो हुँदैन, तर गलत सोच र खराब व्यवहारले कुनै पनि व्यक्तिलाई सानो बनाउँछ। समाजको वास्तविक उन्नति त्यतिबेला मात्र सम्भव हुन्छ, जब हामी भेदभावभन्दा माथि उठेर प्रत्येक मानिसलाई मानिसकै रूपमा हेर्न सिक्छौँ।
जीवनमा धैर्य राख्नु आवश्यक छ, तर धैर्यको अर्थ अन्याय सहिरहनु वा समय खेर फाल्नु होइन। सही अवसरको प्रतीक्षा गर्दै सही दिशामा निरन्तर प्रयास गरिरहनु नै बुद्धिमानी हो। त्यसैगरी, सङ्घर्ष जीवनको अभिन्न अङ्ग हो। परिस्थितिहरू परिवर्तन भइरहन्छन् र चुनौतीहरू नयाँ रूपमा देखा पर्छन्। कठिनाइसँग डराउनुको सट्टा त्यसबाट सिक्ने व्यक्तिले नै अगाडि बढ्ने बाटो पहिल्याउन सक्छ। सङ्घर्षबाट भाग्ने व्यक्ति अनुभवबाट वञ्चित हुन्छ भने सङ्घर्षको सामना गर्ने व्यक्तिले आफ्नो क्षमता पहिचान गर्छ।
धन, सत्ता र पद स्थायी हुँदैनन्। आज हामीसँग भएको कुरा भोलि अरू कसैसँग हुन सक्छ। तर हाम्रो असल स्वभाव, विनम्रता, आत्मीयता र अरूप्रतिको सम्मान लामो समयसम्म मानिसको मनमा जीवित रहन्छन्। समय, विश्वास र सम्मान यस्ता अमूल्य सम्पत्ति हुन्, जसलाई गुमाएपछि पुनः प्राप्त गर्न सजिलो हुँदैन। त्यसैले सम्बन्धलाई अहङ्कारले होइन, विश्वास र संवेदनशीलताले जोगाउनुपर्छ।
मानिसको महानता आफूले कति जनाबाट सम्मान पायो भन्ने कुरामा होइन, बरु उसले कति जनालाई सम्मान दिन जान्दछ भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ। कसैलाई नमस्कार गर्नु हाम्रो संस्कृति र संस्कारको प्रतीक हो, कुनै लेनदेन होइन। यदि हामीले आफूलाई पनि नमस्कार गरोस् भन्ने अपेक्षासहित कसैलाई अभिवादन गर्छौँ भने आफ्ना संस्कारलाई स्वार्थसँग जोडिरहेका हुन्छौँ। साँचो विनम्रता त्यही हो, जुन कुनै अपेक्षाविना प्रकट हुन्छ।
प्रेम र भाइचाराले जीवनलाई सुन्दर बनाउँछन्। अरूको दुःख बुझ्नु, आवश्यकतामा परेकालाई सहयोग गर्नु, गल्ती गर्ने व्यक्तिलाई सुध्रिने अवसर दिनु र मतभेद हुँदाहुँदै पनि सम्मान कायम राख्नु नै सच्चा मानवता हो। प्रेम शब्दमा मात्र होइन, हाम्रो व्यवहार र कर्ममा पनि देखिनुपर्छ। जुन हृदयमा अरूप्रति संवेदना हुँदैन, त्यहाँ मानवता अधुरो रहन्छ।
हामीले यो पनि बुझ्नुपर्छ कि जीवन एउटा पुस्तकजस्तै हो, जसका प्रत्येक पानामा नयाँ अनुभव लेखिएका हुन्छन्। केही पानाले खुसी दिन्छन्, केहीले दुःख पुर्याउँछन् र केहीले भविष्यमा सही निर्णय लिन सहयोग गर्ने महत्त्वपूर्ण शिक्षा दिन्छन्। बितेको समयप्रति पछुताएर र आउने समयको चिन्तामा डुबेर बस्नुभन्दा वर्तमानलाई राम्रो बनाउने प्रयास गर्नुपर्छ।
अन्ततः जीवनको पूर्णता नकारात्मकताबाट सकारात्मकतातर्फ अघि बढ्नु, अहङ्कार त्यागेर विनम्रता अपनाउनु र स्वार्थबाट माथि उठेर सेवाको बाटो रोज्नुमा छ। जब हाम्रो सोचमा आशा, व्यवहारमा मधुरता, कर्ममा इमानदारी र हृदयमा प्रेम हुन्छ, तब मात्र जीवनले वास्तविक अर्थ प्राप्त गर्छ।
याद राखौँ, जीवनको वास्तविक सफलता अरूभन्दा अगाडि निस्कनुमा मात्र होइन, आफूलाई अझ असल मानिस बनाउनु र अरूको जीवनमा खुसी बाँड्नुमा छ। सकारात्मक सोच, असल संस्कार र मानवताले भरिएको जीवन नै मानिसको वास्तविक पहिचान हो।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चारमाध्यम सम्पर्क प्रमुख एवं सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफले सञ्चारकर्मीसँग साझा गरेका हुन्।
