रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
मानव जीवनलाई सही अर्थमा बुझ्ने हो भने यो कुनै कल्पवृक्षभन्दा कम छैन। यसभित्र सम्भावनाका अनगिन्ती बीउ लुकेका हुन्छन्। मानिसले आफ्ना विचार, इच्छा, सङ्कल्प र पुरुषार्थअनुसार ती सम्भावनालाई जागृत गर्दै जीवनमा आफूले चाहेका परिणाम प्राप्त गर्न सक्छ। आवश्यक कुरा केवल आफूभित्र रहेको शक्तिलाई पहिचान गरी त्यसलाई सही दिशातर्फ अघि बढाउनु हो।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ई जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चार प्रभारी एवं सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफले सञ्चारकर्मीसँग साझा गरेका हुन्।
मानिसको जीवन आफैँमा प्रत्यक्ष साधना हो। ईश्वरको आराधनाको फल कहिले र कुन रूपमा प्राप्त हुन्छ भन्ने निश्चित रूपमा भन्न सकिँदैन, तर आफूभित्रको आत्मबल, सद्गुण र पुरुषार्थलाई जागृत गराउँदा त्यसको परिणाम जीवनमा प्रत्यक्ष देखिन्छ। त्यसैले बाह्य परिस्थितिलाई परिवर्तन गर्नुअघि मानिसले परिवर्तनको सुरुवात आफूभित्रबाट गर्नुपर्छ।
भारतीय चिन्तन परम्परामा भनिएको छ— “ईश्वर अंश जीव अविनाशी।” यसको भाव मानिसभित्र असाधारण क्षमताका बीउहरू विद्यमान छन् भन्ने हो। मानिस केवल परिस्थितिको शिकार बनेर जीवन बिताउन जन्मिएको होइन। सही सोच, निरन्तर प्रयास र आत्मविश्वासका साथ उसले आफ्ना क्षमताको विकास गर्दै जीवनको दिशा परिवर्तन गर्न सक्छ।
प्रकृतिले मानिसलाई शरीर, समय र मनजस्ता अमूल्य शक्ति प्रदान गरेको छ। त्यससँगै कल्पना, इच्छा, विचार, भावना, विवेक र अन्तर्बोधजस्ता क्षमतासमेत दिएको छ। यी शक्तिको सही उपयोग गर्न सकियो भने सामान्य जीवन पनि असाधारण उपलब्धितर्फ अघि बढ्न सक्छ।
तर केवल इच्छा गर्नु पर्याप्त हुँदैन। कल्पवृक्ष पनि त्यसै फलदायी हुँदैन; त्यसका बीउलाई उर्वर माटो, पानी र उचित हेरचाह आवश्यक पर्छ। त्यसैगरी जीवनमा सफलता प्राप्त गर्न विचारसँग कर्म, इच्छासँग अनुशासन र सपनासँग निरन्तर पुरुषार्थ आवश्यक हुन्छ।
प्रायः मानिसले आफ्नो क्षमताभन्दा बढी आफ्ना सीमालाई हेर्ने गर्छ। असफलताको डर, अरूको धारणा र परिस्थितिको कठिनाइका कारण उसले आफूभित्र रहेका सम्भावनालाई पहिचान गर्न सक्दैन। जबकि जीवनको सबैभन्दा ठूलो शक्ति यही हो कि मानिस लडेपछि फेरि उठ्न सक्छ, आफ्ना गल्तीबाट सिक्न सक्छ र आवश्यकताअनुसार आफ्नो दिशा परिवर्तन गर्न सक्छ।
त्यसैले जीवनलाई केवल भाग्यको भरमा छाड्नु उचित हुँदैन। भाग्यले परिस्थिति सिर्जना गर्न सक्छ, तर ती परिस्थितिको उपयोग कसरी गर्ने भन्ने कुरा मानिसको विवेक र कर्ममा निर्भर हुन्छ। समयको सदुपयोग, मनमाथि नियन्त्रण, सकारात्मक सोच र निरन्तर प्रयासले जीवनरूपी कल्पवृक्षलाई फलदायी बनाउँछन्।
आफूभित्र रहेको श्रेष्ठतालाई जागृत गर्नु नै वास्तविक साधना हो। जब विचार उच्च हुन्छन्, कर्म श्रेष्ठ हुन्छन् र उद्देश्य लोककल्याणसँग जोडिन्छ, तब व्यक्तिको सफलता केवल उसको व्यक्तिगत उपलब्धिमा सीमित रहँदैन; त्यो समाजका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बन्न पुग्छ।
वास्तवमा मानवीय जीवनमा सम्भावनाको कुनै कमी छैन। कमी प्रायः ती सम्भावनालाई पहिचान गर्ने, स्वीकार गर्ने र कर्ममार्फत साकार पार्ने प्रयासमा हुन्छ। त्यसैले जीवनलाई बोझ होइन, अवसरका रूपमा लिनुपर्छ। आफूभित्र विश्वास जगाऔँ, लक्ष्य निर्धारण गरौँ र निरन्तर कर्म गरिरहौँ—किनकि मानिसको जीवन त्यही कल्पवृक्ष हो, जसका शाखामा फल्ने फल उसका विचार, संस्कार र कर्मले निर्धारण गर्छन्।
