रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
मानिसको सबैभन्दा ठूलो गुण कहिल्यै गल्ती नगर्नु होइन, बरु आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार गर्दै तिनबाट सिक्ने र निरन्तर आफूलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नु हो। आज अधिकांश मानिसहरूले आफ्ना असफलताको कारण परिस्थिति, भाग्य वा अरू व्यक्तिलाई मान्ने गर्छन्। तर वास्तविकता के हो भने, हाम्रो जीवनका धेरै समस्याहरूको मूल कारण हाम्रा आफ्नै कमजोरी, त्रुटि र गलत निर्णयहरू नै हुन्।
यी विचार लायन्स क्लब इन्टरनेशनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक एवं समाजसेवी बिमल सर्राफ ले सञ्चारकर्मीहरूसँग साझा गरेका हुन्।
उनले भने, यदि हामीले आफ्नो जीवनको निष्पक्ष समीक्षा गर्ने हो भने, हाम्रो प्रगतिमा सबैभन्दा ठूलो बाधा बाह्य परिस्थिति होइन, बरु हाम्रो अहंकार, आलस्य, क्रोध, असंयम, नकारात्मक सोच, अनुशासनहीनता र आत्मविश्लेषणको अभाव नै हो। जसले आफ्ना कमजोरीहरू पहिचान गर्ने साहस गर्छ, उसले सफलताको आधा यात्रा त्यहीँबाट तय गरिसकेको हुन्छ।
आत्मविश्लेषण एउटा यस्तो ऐना हो, जसले हाम्रो अनुहार होइन, चरित्र देखाउँछ। यसमार्फत हामी आफ्ना व्यवहार, विचार, बोली र कर्मको मूल्याङ्कन गर्न सक्छौँ। यदि हरेक दिन केही समय आफूलाई दिएर “आज मैले के राम्रो गरेँ, के गल्ती गरेँ र अब के सुधार गर्नुपर्छ?” भन्ने विषयमा सोच्ने बानी बसालियो भने व्यक्तित्व क्रमशः परिष्कृत हुँदै जान्छ।
अरूको आलोचना गर्नु सजिलो हुन्छ, तर आफ्नै कमजोरीको समीक्षा गर्नु कठिन हुन्छ। तर जसले आफ्ना गल्ती स्वीकार गरेर सुधार गर्ने प्रयास गर्छ, उसैले जीवनमा स्थायी सफलता र सम्मान प्राप्त गर्छ। आत्मसुधार कुनै एक दिनमा पूरा हुने प्रक्रिया होइन, यो जीवनभर चलिरहने साधना हो।
कमजोरी चिन्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसलाई हटाउने दृढ संकल्प र निरन्तर प्रयास पनि आवश्यक हुन्छ। यदि क्रोध कमजोरी हो भने धैर्यको अभ्यास गर्नुपर्छ। आलस्य बाधा हो भने समयको सदुपयोग गर्न सिक्नुपर्छ। अहंकार समस्या हो भने विनम्रता अपनाउनुपर्छ। नकारात्मक सोचले सताइरहेको छ भने सकारात्मक सोच र असल संगत रोज्नुपर्छ। प्रत्येक कमजोरीको समाधान हाम्रो आफ्नै अन्तरमनमै लुकेको हुन्छ, त्यसलाई खोज्ने र व्यवहारमा उतार्ने इच्छाशक्ति चाहिन्छ।
आजको युग प्रतिस्पर्धाको युग हो। सबैजना अरूभन्दा अगाडि बढ्न चाहन्छन्। तर वास्तविक प्रतिस्पर्धा अरूसँग होइन, आफ्नै हिजोसँग हुनुपर्छ। यदि हामी प्रत्येक दिन आफूलाई हिजोभन्दा केही राम्रो बनाउन सफल भयौँ भने सफलता आफैं हाम्रो पछाडि आउनेछ। जीवनको सबैभन्दा ठूलो विजय भनेको आफ्नै कमजोरीमाथि विजय हासिल गर्नु हो।
महापुरुषहरूले पनि आत्मज्ञान र आत्मसुधारलाई जीवन उन्नतिको वास्तविक मार्ग मानेका छन्। संसार बदल्ने इच्छा राख्नुभन्दा पहिले आफूलाई बदल्न आवश्यक छ। जब व्यक्ति आफैंमा परिवर्तन ल्याउँछ, त्यसको सकारात्मक प्रभाव परिवार, समाज र राष्ट्रसम्म पुग्छ।
अन्त्यमा उनले सबैलाई आह्वान गर्दै भने, “अरूका कमजोरी खोजेर समय खेर फाल्नुको सट्टा आफ्नै अन्तरमनमा हेर्ने, आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्ने, साहसका साथ तिनको सामना गर्ने र निरन्तर सुधारको प्रयास गर्ने संकल्प गरौँ। किनकि जसले आफूलाई जित्न सक्छ, उसले जीवनका हरेक चुनौतीमाथि विजय प्राप्त गर्न सक्छ।”
आत्ममन्थन नै आत्मविकासको मार्ग हो, र आत्मविकास नै सफल, सार्थक तथा उत्कृष्ट जीवनको वास्तविक पहिचान हो।
