जीवन केवल सुख–सुविधाको नाम होइन, यो हाम्रो व्यवहार, संस्कार, विचार र कर्मको निरन्तर परीक्षा पनि हो। हामीले जीवनमा जससँग भलाइ गर्छौं, उसबाट सधैं राम्रो व्यवहार नै पाइन्छ भन्ने हुँदैन। कतिपय अवस्थामा हामीले जहाँ प्रेम, विश्वास र सहयोगको बीउ रोपेका हुन्छौँ, त्यहीँबाट निराशा र नराम्रो व्यवहार पनि प्राप्त हुन्छ। यस्तो अवस्थामा निराश हुनुको सट्टा हामीले बुझ्नुपर्छ—हरेक भूमि राम्रो खेतीका लागि योग्य हुँदैन।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ईका जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चार प्रभारी एवं सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
घमण्डले मानिसलाई केही समयका लागि माथि उठाउन सक्छ, तर त्यसको अन्त्य पतनमै हुन्छ। त्यसैले जीवनमा पद, प्रतिष्ठा, धन वा शक्तिको अहंकार होइन, विनम्रता र सद्भाव हुनुपर्छ। वास्तविक महानता माथि उठ्नुमा मात्र होइन, उचाइमा पुगेपछि पनि अरूप्रति विनम्र रहन सक्नुमा हुन्छ।
विडम्बना के छ भने मानिसहरू प्रायः गलत व्यक्तिबाट धोका खान्छन् र त्यसको बदला कुनै असल व्यक्तिसँग लिन्छन्। कुनै एक व्यक्तिको गलत व्यवहारका कारण सम्पूर्ण मानवतामाथि अविश्वास गर्नु उचित होइन। सौभाग्यवश पाप र अपराधको कुनै गन्ध हुँदैन, नत्र यस संसारमा एक व्यक्ति अर्को व्यक्तिको नजिक उभिन पनि डराउँथ्यो होला।
सत्य बोल्ने साहस पनि आवश्यक छ
दुश्मन बनाउन सधैं झगडा गर्नुपर्छ भन्ने छैन। कहिलेकाहीँ आफ्नो अधिकारका लागि आवाज उठाएर हेर्नुहोस्, कहिलेकाहीँ सत्य बोलेर हेर्नुहोस्—तपाईंको सत्यबाट असहज हुने धेरै मानिसहरू अगाडि आउन सक्छन्। तर यसको अर्थ हामीले सत्यको बाटो छोड्नुपर्छ भन्ने होइन। सत्य कहिलेकाहीँ एक्लो हुन्छ, तर यसको शक्ति सबैभन्दा ठूलो हुन्छ।
जीवनमा कसैसँग असहमति हुनु स्वाभाविक हो। विचारमा भिन्नता हुन सक्छ, तर असहमतिका बाबजुद अर्को व्यक्तिप्रति आदर र सम्मान कायम राख्नु हाम्रो व्यक्तित्व र संस्कारको पहिचान हो। सभ्य समाज त्यही हो, जहाँ विचार फरक हुन सक्छन् तर सम्मान कायम रहन्छ।
कसैको अनुहारको मुस्कान बन्नुहोस्
यदि जीवनमा कसैलाई खुसी बनाउने अवसर प्राप्त हुन्छ भने आफ्नो स्वार्थका कारण त्यो अवसर गुमाउनु हुँदैन। कसैको अनुहारमा मुस्कान ल्याउनु कुनै सानो उपलब्धि होइन। वास्तवमा ती मानिसहरू भाग्यमानी हुन्छन्, जो कसैको दुःख कम गर्ने र कसैको अनुहारमा मुस्कान ल्याउने कारण बन्न सक्छन्।
आज मानिसले आफ्नो पहिचानलाई जाति, धर्म, भाषा, क्षेत्र तथा अन्य विभाजनमा बाँडेको छ। वास्तविकता के हो भने जब मानिसले आफ्नो भित्रको मानवतालाई ठूलो बनाउन सकेन, तब उसले जाति र धर्मलाई ठूलो बनायो। जबकि मानिसको सबैभन्दा ठूलो पहिचान उसको मानवता हुनुपर्छ।
अरूको पीडा बुझ्न सिकौँ
एक कविका भावपूर्ण पंक्तिहरूले जीवनको यही सत्यलाई निकै सुन्दर ढंगले व्यक्त गरेका छन्—
«कसैको अवस्था बुझ्न सक्नुहुन्न भने,
उसको उपहास नगर्नुहोस्।
कसैको घाउमा मलम बन्न सक्नुहुन्न भने,
उसलाई थप पीडा नदिनुहोस्।
हरेक व्यक्ति आफ्ना–आफ्ना समस्यामा अल्झिएको छ,
कसैको सहारा बन्न सक्नुहुन्न भने,
उसको समस्या अझ नबढाउनुहोस्।»
यी पंक्तिहरूमा मानवताको गहिरो सन्देश लुकेको छ। हरेक व्यक्ति आफ्नो जीवनमा कुनै न कुनै संघर्षबाट गुज्रिरहेको हुन्छ। त्यसैले कसैको बाहिरी व्यवहार वा परिस्थितिलाई हेरेर उसको जीवनबारे निर्णय गर्नु उचित हुँदैन। यदि हामी कसैको सहयोग गर्न सक्दैनौँ भने कम्तीमा उसको दुःख बढाउने कारण पनि बन्नु हुँदैन।
मीठा कुरा सधैं साँचो सम्बन्धको प्रमाण हुँदैनन्
कुनै व्यक्तिले मीठा कुरा गर्दैमा उसले तपाईंलाई वास्तवमै विशेष मान्छ भन्ने आवश्यक छैन। कतिपय अवस्थामा मानिसहरूले आफ्नो स्वार्थ र फाइदाका लागि पनि मीठा शब्दको सहारा लिन्छन्। त्यसैले केवल शब्दमा होइन, व्यक्तिको व्यवहार र कर्ममा विश्वास गर्नुपर्छ।
कसैको मन दुखाइसकेपछि देखाइएको सहानुभूति र लामो समयसम्म बेवास्ता गरेपछि देखाइएको महत्त्वको अर्थ धेरै कम हुन्छ। साँचो संवेदना त्यही हो, जुन सही समयमा देखाइन्छ, र साँचो महत्त्व त्यही हो, जुन आवश्यकताको समयमा साथ उभिएर महसुस गराइन्छ।
जीवन धेरै छोटो छ। त्यसैले घृणाका लागि समय खेर फाल्नुको सट्टा प्रेम बाँडौँ, अरूलाई गिराउनुको सट्टा उठाउने प्रयास गरौँ र जहाँ सम्भव हुन्छ, त्यहाँ कसैको जीवनमा आशा र मुस्कानको प्रकाश बनौँ।
अन्ततः मानिसको पहिचान उसको धन, पद, जाति वा प्रतिष्ठाबाट हुँदैन। उसका कर्म, व्यवहार, संस्कार र मानवता नै उसको वास्तविक पहिचान हुन्।
मानवता जीवित रहे समाज जीवित रहनेछ,
संस्कार जीवित रहे सम्बन्ध जीवित रहनेछन्,
र प्रेम जीवित रहे मानवता जीवित रहनेछ।
