रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
मानिसभित्र लुकेको प्रतिभा र क्षमतालाई सबैभन्दा बढी क्षति बाह्य परिस्थितिले होइन, उसको मनभित्र जन्मिने ग्लानि, भय, हीनभावना र नकारात्मक सोचले पुर्याउँछ। यी भावनाहरू बिस्तारै यस्तो भँवरको रूप लिन्छन्, जसमा फसेर मानिसले आफ्नो वास्तविक क्षमता पहिचान गर्न र त्यसको सही उपयोग गर्न बिर्सन्छ।
ग्लानिले मानिसलाई विगतका गल्तीमा बाँधेर राख्छ, भयले भविष्यका आशंकाले घेरिरहन्छ भने हीनभावनाले वर्तमानमा उसको आत्मविश्वास कमजोर बनाउँछ। जब यी तीनवटै भावना एकैपटक मनमा हावी हुन्छन्, तब व्यक्तिको सामाजिक, पारिवारिक तथा व्यावसायिक जीवन प्रभावित हुन थाल्छ। उसले आफूमाथि नै शंका गर्न थाल्छ र विस्तारै निर्णय गर्ने क्षमतासमेत कमजोर हुँदै जान्छ।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ई जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
यस अवस्थाबाट बाहिर निस्कन सबैभन्दा पहिलो कदम भनेको आफूलाई स्वीकार गर्नु हो। आफ्ना कमजोरी स्वीकार गर्नु हार होइन, सुधारको सुरुवात हो। हामीले बुझ्नुपर्छ कि विगतका गल्ती नै हाम्रो सम्पूर्ण पहिचान होइनन् र असफलताले हाम्रो भविष्यको अन्तिम निर्णय गर्दैन।
नकारात्मक आत्मसंवादले पनि मानिसको मानसिक शक्तिलाई भित्रैदेखि कमजोर बनाउँछ। त्यसैले आफूसँग कुरा गर्ने तरिका परिवर्तन गर्न आवश्यक छ। “म गर्न सक्दिनँ” भन्ने सोचको ठाउँमा “म प्रयास गर्न सक्छु” र “म असफल छु” भन्ने भावनाको ठाउँमा “म आफ्ना गल्तीबाट सिक्दै छु” भन्ने सकारात्मक सोच विकास गर्नुपर्छ। यस्तो सोचले व्यक्तित्वमा नयाँ ऊर्जा पैदा गर्छ।
यद्यपि वर्षौंदेखि कायम रहेको नकारात्मक सोच परिवर्तन गर्न सहज हुँदैन। यसका लागि धैर्य, निरन्तर प्रयास र दृढ संकल्प आवश्यक हुन्छ। जीवनशैलीमा सकारात्मक परिवर्तन, असल मानिसहरूको साथ, रचनात्मक कार्य तथा आत्मचिन्तनले यस्तो परिवर्तनलाई बलियो आधार प्रदान गर्न सक्छ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको आफूप्रति सम्मान र विश्वास विकास गर्नु हो। जब मानिसले अरूको स्वीकृतिभन्दा आफ्नो अन्तर्मनको स्वीकृतिलाई बढी महत्व दिन थाल्छ, तब उसभित्र वास्तविक आत्मसम्मानको जन्म हुन्छ। यही आत्मसम्मानले बिस्तारै भयलाई साहसमा, हीनभावनालाई आत्मविश्वासमा र ग्लानिलाई आत्मबोधमा परिवर्तन गर्ने शक्ति प्रदान गर्छ।
जीवनका परिस्थितिहरू सधैं हाम्रो अनुकूल हुन्छन् भन्ने आवश्यक छैन। तर परिस्थितिको सामना कुन मानसिकताका साथ गर्ने भन्ने कुरा भने हाम्रो हातमा हुन्छ। त्यसैले ग्लानि, भय र हीनभावनालाई आफ्नो पहिचान होइन, परिवर्तन गर्न सकिने मानसिक अवस्था भनेर बुझ्नुपर्छ।
जुन दिन मानिस आफ्नो मनभित्रको भय र हीनताको भँवरबाट बाहिर निस्केर आफूमाथि विश्वास गर्न सिक्छ, त्यही दिनदेखि उसको वास्तविक क्षमताको विकासको यात्रा सुरु हुन्छ।
