जीवन केवल सुखसुविधा जुटाउने, अरूभन्दा अगाडि बढ्ने वा मानिसहरूबाट प्रशंसा पाउने नाम होइन। जीवन एउटा यस्तो यात्रा हो, जहाँ कहिले सफलता मिल्छ त कहिले असफलता, कहिले आफ्ना मानिसहरू साथमा उभिन्छन् त कहिले एक्लै अघि बढ्नुपर्ने हुन्छ। तर यी सबै परिस्थितिबीच आफ्नो आत्मविश्वास कायम राख्ने व्यक्ति नै जीवनको वास्तविक परीक्षामा सफल हुन्छ।
जीवनमा सूर्यजस्तै बन्नुहोस्, जसले आफ्नो प्रकाशले संसारलाई उज्यालो दिन्छ, तर न उदाउँदा घमण्ड गर्छ, न अस्ताउँदा डराउँछ। सफलता प्राप्त हुँदा अहङ्कार गर्नु हुँदैन र कठिनाइको सामना गर्दा हिम्मत हार्नु हुँदैन। समय सधैँ एकनास रहँदैन। आजको कठिनाइ भोलिको अनुभव बन्न सक्छ भने आजको सङ्घर्षले भोलिको सफलताको जग बसाल्न सक्छ।
जीवनमा साथ दिने मानिसहरू भेटिए उनीहरूको सम्मान गर्नुहोस्, तर आफ्नो सम्पूर्ण जीवन अरूको सहारामा नछोड्नुहोस्। प्रत्येक व्यक्तिका आफ्नै परिस्थिति, प्राथमिकता र सीमाहरू हुन्छन्। त्यसैले मानिसले आफूमाथि भरोसा गर्न सिक्नु आवश्यक छ। अरूलाई सहयोग गर्नु राम्रो कुरा हो, तर आफ्नै खुट्टामा उभिन सक्ने आत्मविश्वास त्योभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
आफूभित्रको शक्ति पहिचान गर्ने व्यक्तिले एक्लोपनलाई कमजोरी होइन, बरु आफूलाई बुझ्ने र अगाडि बढ्ने अवसरका रूपमा लिन्छ। अरूको साथले यात्रा सहज बनाउन सक्छ, तर गन्तव्यसम्म पुग्न आफ्नै पाइलामाथि भरोसा हुनु आवश्यक छ।
धेरैपटक हामी अरूका बारेमा गलत अनुमान लगाउँछौँ र परिस्थितिलाई राम्ररी नबुझी निर्णय गरिहाल्छौँ। तर जीवनका अनुभवले हामीलाई सिकाउँछन् कि आँखाले देखिने प्रत्येक कुरा नै पूर्ण सत्य हुँदैन। त्यसैले कुनै व्यक्ति वा परिस्थितिबारे धारणा बनाउनुअघि त्यसलाई बुझ्नु आवश्यक छ।
अनुभव जीवनको त्यस्तो शिक्षक हो, जसले कठिन परिस्थितिमा पनि हामीलाई कुनै न कुनै पाठ सिकाएर जान्छ। गल्ती गर्नु असफलता होइन, बरु गल्तीबाट केही नसिक्नु वास्तविक कमजोरी हो। आफ्ना अनुभवबाट सिक्ने व्यक्ति क्रमशः अझ समझदार र बलियो बन्दै जान्छ।
बितेको समय सम्झेर पश्चात्ताप गर्दैमा अतीत बदलिँदैन र भविष्यको चिन्ता गर्दैमा आउने समस्याहरू आफैँ समाधान हुँदैनन्। त्यसैले वर्तमानको महत्त्व बुझेर आजलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नु नै बुद्धिमानी हो।
यसको अर्थ भविष्यको योजना बनाउनु हुँदैन भन्ने होइन, बरु भविष्यको तयारी गर्दै गर्दा वर्तमानका खुसीहरू गुमाउनु हुँदैन भन्ने हो। परिवारसँग बिताएका क्षण, आफ्ना मानिसहरूको माया, मनको शान्ति र सानासाना खुसीहरूले नै जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउँछन्।
भाग्यको भरोसामा बसिरहँदा समय बितेर जान्छ, तर मेहनत गर्ने व्यक्तिले आफ्नो परिस्थिति बदल्ने प्रयास गर्छ। सफलताको यात्रामा अभ्यास, आत्मविश्वास, लगनशीलता, सङ्घर्ष, धैर्य र निरन्तर प्रयासको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।
प्रत्येक असफलताले हामीलाई आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्ने र तिनलाई सुधार्ने अवसर दिन्छ। खेलमैदानमा हार्ने व्यक्तिले फेरि जित्ने अवसर पाउन सक्छ, तर यदि उसले मनैदेखि हार स्वीकार गर्यो भने अगाडि बढ्ने सम्भावना कमजोर हुन्छ। त्यसैले हारसँग डराउनुको सट्टा त्यसबाट सिकेर नयाँ ऊर्जाका साथ पुनः प्रयास गर्नुपर्छ।
याद राख्नुहोस्, गन्तव्यमा त्यही व्यक्ति पुग्छ, जो बाटोका कठिनाइसँग डराएर रोकिन्न, बरु प्रत्येक ठक्करपछि अझ बलियो भएर उठ्छ।
हरेक ठाउँमा आफ्नो उपस्थिति जनाइरहनु र प्रत्येक व्यक्तिका लागि सधैँ उपलब्ध भइरहनु सम्भव हुँदैन। हामीले अरूलाई सहयोग अवश्य गर्नुपर्छ, तर आफ्नो आत्मसम्मान, समय र मानसिक शान्तिको ख्याल राख्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
कहिलेकाहीँ निरन्तर उपलब्ध भइरहँदा मानिसहरूले हाम्रो समय र प्रयासको महत्त्व बुझ्न छोड्छन्। त्यसैले अरूका आवश्यकताको सम्मान गर्दै आफ्ना सीमाहरू निर्धारण गर्न सिक्नुपर्छ। कसैको व्यवहारका कारण सम्बन्धमा दूरी बढेमा कटुता पाल्नुभन्दा समझदारी, संवाद र आत्मसम्मानका साथ अघि बढ्नु उचित हुन्छ।
भगवान् बुद्धका शिक्षाले हामीलाई सम्झाउँछन् कि जीवनमा लड्नु वा खस्नु नै अन्त्य होइन। महत्त्वपूर्ण कुरा त प्रत्येकपटक पुनः उठ्ने साहस जुटाउनु हो। आफ्ना असफलताबाट लज्जित भएर जीवनलाई रोक्नुको सट्टा तिनबाट प्राप्त शिक्षाप्रति गर्व गर्नुपर्छ।
अरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफूलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नुहोस्। आफ्नो क्रोधमाथि नियन्त्रण राख्नुहोस्, विचारमा सकारात्मकता, व्यवहारमा विनम्रता र कर्ममा इमानदारी कायम राख्नुहोस्। किनकि बाहिरी संसार जित्नुअघि आफ्नै मनभित्रका नकारात्मक विचार, डर र अहङ्कारमाथि विजय प्राप्त गर्नु आवश्यक छ।
जीवनको सार अत्यन्त सरल छ—न सफलताको घमण्ड गर्नुहोस्, न असफलतासँग डराउनुहोस्; न अतीतमा अल्झिनुहोस्, न भविष्यको चिन्तामा वर्तमान गुमाउनुहोस्। आफूमाथि विश्वास राख्नुहोस्, अनुभवबाट सिक्नुहोस्, मेहनतलाई आफ्नो साथी बनाउनुहोस् र अरूप्रति सम्मानको भावना राख्नुहोस्।
हरेक परिस्थितिमा आफ्नो गरिमा कायम राख्नुहोस्। आवश्यकतामा परेकाहरूलाई सहयोग गर्नुहोस्, तर आफ्नो पहिचान अरूको स्वीकृतिमा निर्भर नराख्नुहोस्। जीवनमा यस्तो बन्नुहोस् कि तपाईंको सफलताले घमण्ड होइन, प्रेरणा प्रदान गरोस् र तपाईंको व्यवहारले मानिसहरूलाई सम्मान तथा आत्मीयताको अनुभूति गराओस्।
किनकि जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि केवल उचाइमा पुग्नु होइन, बरु उचाइमा पुगेपछि पनि विनम्र रहनु, कठिन समयमा साहस कायम राख्नु र प्रत्येक दिन हिजोभन्दा असल मानिस बन्ने प्रयास गर्नु हो।
उपर्युक्त विचारहरू लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चारमाध्यम प्रमुख एवं सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले सञ्चारमाध्यमसँग साझा गर्नुभएको हो।
