रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
संसारमा मानिसहरूको कमी छैन, तर सच्चा र विश्वासयोग्य मानिसको पहिचान गर्न सजिलो छैन। केही मानिस आफ्ना सिद्धान्त र सम्बन्धप्रति सधैँ इमानदार रहन्छन् भने केही मानिस आफ्नो स्वार्थअनुसार रङ र व्यवहार बदलिरहन्छन्। यस्ता मानिसका लागि एउटा भनाइ निकै सान्दर्भिक छ– स्वार्थी मानिस र धुलोमा खासै फरक हुँदैन, दुवै हावाको दिशा हेरेर आफ्नो बाटो बदल्छन्।
स्वार्थी मानिसको साथ प्रायः त्यतिबेलासम्म मात्र रहन्छ, जतिबेलासम्म उसले कुनै लाभ पाइरहेको हुन्छ। जब उसको स्वार्थ पूरा हुन्छ वा परिस्थिति बदलिन्छ, तब उसको व्यवहार पनि बदलिन्छ। कुनै समय आफ्नै भएको दाबी गर्ने व्यक्ति आवश्यक परेको बेला अपरिचितजस्तै बन्न पुग्छ। यस्ता मानिसले सम्बन्धको मूल्य भावना र आत्मीयताबाट होइन, बरु आफ्नो फाइदा र घाटाका आधारमा निर्धारण गर्छन्।
वास्तवमा स्वार्थले मानिसको सोचलाई यति साँघुरो बनाइदिन्छ कि उसले सम्बन्धमा रहेको आत्मीयता, विश्वास र मानवताको महत्त्व नै बिर्सन्छ। उसले मानिसलाई होइन, त्यसबाट प्राप्त हुने लाभलाई मात्र देख्छ। यस्ता मानिस सुखका दिनमा वरिपरि भीड जम्मा गर्छन्, तर दुःख र कठिनाइका बेला सबैभन्दा पहिले दूरी बनाउँछन्।
तर जीवनको एउटा यथार्थ के पनि हो भने हरेक बदलिँदो परिस्थितिसँगै आफ्नो व्यवहार बदल्नु नै बुद्धिमानी होइन। समयअनुसार निर्णय लिनु एउटा कुरा हो भने आफ्नो स्वार्थका लागि सिद्धान्त र सम्बन्ध त्याग्नु बिल्कुलै फरक कुरा हो। विवेकी मानिसले परिस्थितिबाट पाठ सिक्छ, तर आफ्नो चरित्र र इमानदारी बेच्दैन।
मानिसको वास्तविक पहिचान उसको पद, प्रतिष्ठा, धनसम्पत्ति वा मिठा बोलीबाट हुँदैन। बरु प्रतिकूल परिस्थितिमा उसले कस्तो व्यवहार गर्छ भन्ने कुराले उसको वास्तविक चरित्र देखाउँछ। कठिन समयमा पनि परिवार, मित्र र आफ्ना प्रियजनको साथ नछोड्ने व्यक्ति नै वास्तवमा विश्वासयोग्य हुन्छ।
जीवनमा यस्ता मानिसप्रति घृणा गर्नुभन्दा उनीहरूबाट सचेत रहनु आवश्यक छ। कसैलाई पनि आँखा चिम्लेर विश्वास गर्नु उचित हुँदैन। विश्वास अवश्य गर्नुपर्छ, तर व्यक्तिका शब्दभन्दा उसका कर्म र व्यवहारलाई बढी महत्त्व दिनुपर्छ। किनकि मिठा कुरा गर्ने मानिस धेरै भेटिन्छन्, तर कठिन समयमा साथ निभाउने मानिस निकै कम हुन्छन्।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने अरूको स्वार्थी प्रवृत्तिको आलोचना गर्नुअघि हामीले आफैँलाई पनि मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। हाम्रो व्यवहार कसैको पद, पैसा, प्रभाव वा आवश्यकताअनुसार बदलिनु हुँदैन। यदि हामी कसैको साथमा छौँ भने इमानदारीपूर्वक रहनुपर्छ र कुनै विषयमा असहमति भए पनि आपसी सम्मान कायम राख्नुपर्छ।
हावाको दिशा बदलिँदा धुलो उडेर यताउता पुग्छ, तर बलियो रूख आफ्ना जराको सहारामा हरेक मौसमको सामना गर्छ। मानिस पनि त्यस्तै बन्नुपर्छ। समयसँगै आफ्नो सोचलाई परिष्कृत गरौँ, गल्तीबाट पाठ सिकौँ र आफूलाई सुधारौँ, तर आफ्ना संस्कार, इमानदारी र आत्मसम्मानसँग कहिल्यै सम्झौता नगरौँ।
किनकि स्वार्थमा जोडिएका मानिस लाभ समाप्त हुनासाथ टाढिन्छन्, तर विश्वास, प्रेम र सिद्धान्तमा आधारित सम्बन्ध कठिनभन्दा कठिन परिस्थितिमा पनि कायम रहन्छन्। त्यसैले सम्झनुहोस्, हावासँगै उड्ने मानिस धेरै भेटिन्छन्, तर आँधीबेहरीमा पनि आफ्ना जरा मजबुत बनाएर अडिग रहने मानिस नै जीवनमा सच्चा र सम्मानका योग्य कहलिन्छन्।
उपर्युक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल, डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक तथा सञ्चारमाध्यम प्रमुख एवं सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफले सञ्चारकर्मीसँग साझा गरेका हुन्।
