नेपालमा हालै आएको भीषण बाढीका कारण जलविद्युत् पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुगेपछि भारत सरकारले नेपाललाई थप विद्युत् निर्यात गर्न आधिकारिक स्वीकृति दिएको छ।
भारतको केन्द्रीय विद्युत् मन्त्रालयले संकटको यस घडीमा छिमेकी मुलुक नेपाललाई सहयोग गर्दै अतिरिक्त विद्युत् निर्यातको अनुमति दिएको हो। भारतको प्रेस सूचना ब्युरो (पीआईबी) ले १४ सेप्टेम्बर २०२६ मा जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार नेपालको घट्दो आन्तरिक विद्युत् उत्पादन क्षमता तथा थप ऊर्जा आवश्यकतालाई पूरा गर्ने उद्देश्यले यस्तो निर्णय गरिएको हो।
स्वीकृतिअनुसार भारतले नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई १३ सेप्टेम्बर २०२६ देखि ३१ डिसेम्बर २०२६ सम्म दैनिक १८ घण्टा विद्युत् आपूर्ति गर्न अनुमति दिएको छ। उक्त विद्युत् राति १२ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्मको अवधिमा उपलब्ध गराइने जनाइएको छ।
भारतबाट नेपालमा दुई प्रमुख प्रसारण लाइनमार्फत विद्युत् आपूर्ति हुनेछ। मुजफ्फरपुर–ढल्केबर ४०० केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनमार्फत अधिकतम ६०० मेगावाट तथा टनकपुर–महेन्द्रनगर १३२ केभी सिंगल सर्किट प्रसारण लाइनमार्फत अधिकतम ५४ मेगावाट विद्युत् निर्यात गरिनेछ।
जनवरी २०२७ र त्यसपछिका महिनामा नेपाललाई आवश्यक पर्ने विद्युत् निर्यातको परिमाणबारे डिसेम्बर २०२६ मा समीक्षा बैठक गरिनेछ। त्यसपछि परिस्थितिको मूल्यांकन गर्दै विद्युत् निर्यातलाई निरन्तरता दिने वा परिमाणमा आवश्यक परिवर्तन गर्ने विषयमा थप निर्णय गरिनेछ।
हालैको भीषण बाढीका कारण नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा ठूलो असर परेको छ। जलविद्युत् आयोजनाका संरचना तथा अन्य ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुग्दा विद्युत् उत्पादन प्रभावित भएको अवस्थामा भारतको यो निर्णयले नेपाललाई तत्कालीन ऊर्जा आवश्यकता व्यवस्थापन गर्न महत्वपूर्ण राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भारत सरकारले यस निर्णयमार्फत नेपालसँगको दीर्घकालीन ऊर्जा सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउने प्रतिबद्धता पनि दोहोर्याएको छ। साथै, नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकास तथा दुई देशबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई निरन्तर सुदृढ बनाउन भारत प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पारेको छ।
