रक्सौल, पूर्वी चम्पारण।
मानिसको जीवनमा प्रेम एउटा यस्तो शब्द हो, जसलाई जति बुझ्ने प्रयास गरिन्छ, त्यति नै यो गहिरो र रहस्यमय लाग्दै जान्छ। प्रेम ईश्वरसँग हुन सक्छ, प्रकृतिसँग, परिवारसँग, समाजसँग, कुनै व्यक्तिसँग अथवा कुनै जीवजन्तु र वस्तुसँग पनि हुन सक्छ। प्रेमको स्वरूप फरक–फरक हुन सक्छ, तर यसको अनुभूतिले हरेक अवस्थामा मानिसको हृदयलाई भित्रैदेखि स्पर्श गर्छ।
विभिन्न शायर, साहित्यकार, सन्त तथा आध्यात्मिक चिन्तकहरूले प्रेमलाई आ–आफ्नै ढंगले व्याख्या गरेका छन्। तर आजसम्म प्रेमलाई कुनै एउटै निश्चित परिभाषामा पूर्ण रूपमा बाँध्न सकिएको छैन। प्रेमको यही विशेषताले यसलाई असीम, अनन्त र अपरिभाषित बनाउँछ।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई, जोन ४१ का जोन चेयरपर्सन सह डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक सह मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग साझा गरेका हुन्।
उनले भने, “जसरी ईश्वरलाई कुनै सीमित परिभाषामा बाँध्न सम्भव छैन, त्यसैगरी प्रेमको पनि कुनै निश्चित सीमा हुन सक्दैन। प्रेमलाई केवल शब्दबाट बुझ्न सकिँदैन, यसलाई अनुभव गर्नुपर्छ।”
सन्त कबीरले प्रेमका ढाई अक्षरलाई जीवनको सबैभन्दा ठूलो ज्ञानका रूपमा लिएका छन्। वास्तवमा जसले प्रेमलाई बुझ्यो, उसले जीवनको त्यो सत्यलाई जान्यो, जुन केवल पुस्तकको ज्ञानबाट प्राप्त गर्न सकिँदैन।
प्रेममा मानिसलाई भित्रैदेखि परिवर्तन गर्ने शक्ति हुन्छ। साँचो प्रेमले अहंकारलाई समाप्त गर्छ, संवेदनशीलताको जन्म गराउँछ र मानिसलाई अरूको सुख–दुःखसँग जोड्छ। प्रेममा डुबेको व्यक्ति केवल आफ्नै लागि बाँच्दैन, बरु अरूको जीवनमा पनि सुख, शान्ति र आत्मीयता बाँड्ने प्रयास गर्छ। त्यसैले प्रेमलाई केवल भावना मात्र नभई जीवन जिउने एउटा सुन्दर दृष्टिकोण पनि भन्न सकिन्छ।
भारतीय संस्कृति र अध्यात्ममा प्रेमका अनेक अद्भुत उदाहरण पाइन्छन्। मीराको कृष्णप्रतिको समर्पण, शबरीको रामप्रतिको भक्ति, गोपीहरूको कृष्णप्रतिको अनुराग तथा भक्त र भगवानबीचको आत्मिक सम्बन्धले प्रेम आफ्नो शुद्धतम रूपमा पुग्दा त्यसमा स्वार्थ, अहंकार र कुनै प्रकारको अपेक्षा नरहने कुरा दर्शाउँछ। प्रेम त्यतिबेला केवल प्राप्त गर्ने माध्यम रहँदैन, बरु आफूलाई समर्पित गर्ने भावना बन्छ।
प्रेमको अर्थ केवल आकर्षण वा शारीरिक सम्बन्ध मात्र होइन। यो हृदयको गहिराइबाट उत्पन्न हुने यस्तो अनुभूति हो, जसले मानिसलाई आफूभन्दा माथि उठेर अरूका लागि सोच्न प्रेरित गर्छ। साँचो प्रेमले अधिकार जमाउँदैन, बरु विश्वास दिन्छ; बन्धनमा बाँध्दैन, बरु स्वतन्त्रताको सम्मान गर्छ; र बदलामा केही पाउने अपेक्षा गर्दैन, बरु दिनमै आनन्द खोज्छ।
प्रेममा अद्भुत शक्ति हुन्छ। यसले कठोरभन्दा कठोर हृदयलाई पनि कोमल बनाउन सक्छ। जहाँ क्रोधले दूरी सिर्जना गर्छ, त्यहाँ प्रेमले सम्बन्धमा पुल निर्माण गर्छ। जहाँ घृणाले विभाजन गर्छ, त्यहाँ प्रेमले मानिसहरूलाई जोड्छ। प्रेमबाट कसैलाई पराजित गर्न सकिँदैन, तर प्रेमबाट कसैको हृदय अवश्य जित्न सकिन्छ। यही प्रेमको सबैभन्दा ठूलो विजय हो।
आजको भागदौडपूर्ण जीवनमा मानिस भौतिक उपलब्धिको पछाडि तीव्र गतिमा दौडिरहेको छ, तर उसको भित्र प्रेम, आत्मीयता र संवेदनशीलताको कमी बढ्दै गएको छ। यस्तो समयमा प्रेमको महत्व अझ बढेको छ। यदि परिवारमा प्रेम होस्, समाजमा संवेदना होस् र मानिसको व्यवहारमा आत्मीयता होस् भने धेरै समस्याहरू स्वतः कम हुन सक्छन्।
वास्तवमा प्रेम जीवनको त्यो मधुर धारा हो, जसले मानिसलाई भित्रैदेखि समृद्ध बनाउँछ। यसलाई न किन्न सकिन्छ, न कुनै सीमामा बाँध्न सकिन्छ र न त पूर्ण रूपमा शब्दमा व्यक्त गर्न सकिन्छ। प्रेमलाई केवल जिउन र महसुस गर्न सकिन्छ।
जहाँ प्रेम छ, त्यहाँ जीवनमा साँचो मिठास छ; जहाँ प्रेम छ, त्यहाँ सम्बन्धमा आत्मीयता छ र जहाँ प्रेम छ, त्यहीँ मानवताको वास्तविक स्वरूप देखिन्छ।
